Avances en métodos de análisis de compuestos orgánicos quirales

  • role: First author第一作者
  • Affiliation:

    Analysis & Testing Centre,Beijing Institute of Technology,Beijing 102488,China

ZHANG Niu1,  
  • Affiliation:

    School of Chemistry and Chemical Engineerings,Beijing Institute of Technology,Beijing 102488,China

YUAN Yan-yan2,  
  • role: Corresponding author通信作者
  • Affiliation:

    School of Chemistry and Chemical Engineerings,Beijing Institute of Technology,Beijing 102488,China

  • Email:pangkuan@bit.edu.cn
  • Introduction:陈磅宽,博士,教授,研究方向:手性科学与发光材料,E-mail:pangkuan@bit.edu.cn
CHEN Pang-kuan2*

resumen

La quiralidad es una de las propiedades fundamentales básicas de la naturaleza. Las sustancias quirales no solo están estrechamente relacionadas con el origen de la vida y la información genética, sino que la quiralidad también tiene un impacto importante en la función y el uso de la materia. Aunque en diferentes disciplinas se estudia la quiralidad desde distintas perspectivas y niveles, la separación eficaz de racematos es una etapa clave en la investigación científica sobre quiralidad. Los compuestos quirales con diferentes configuraciones estereoespaciales pueden mostrar actividades fisiológicas, comportamientos metabólicos y características funcionales muy diferentes en los sistemas vivos. Por ello, la obtención precisa y el análisis de compuestos quirales con alta pureza óptica se han convertido en necesidades centrales en la industria farmacéutica moderna, la química fina, la ciencia de materiales y la biomedicina. Este artículo revisa las técnicas principales para obtener compuestos quirales, incluyendo la separación de racematos, la separación cinética y la síntesis asimétrica. Se explican en detalle los principios básicos de cada técnica, los avances en la investigación, sus ventajas y limitaciones. También se presentan aplicaciones avanzadas de materiales funcionales quirales en la detección por luminiscencia y la biomedicina. Finalmente, se discuten las direcciones futuras en este campo para proporcionar referencias para el desarrollo y la aplicación de técnicas de separación y análisis quiral.

palabra clave

separación quiral; síntesis asimétrica; separación cinética; caracterización cromatográfica quiral; materiales funcionales quirales

References

  1. 1.
    Liu M H,Zhang L,Wang T Y. Chem. Rev.,2015,115(15):7304-7397.
  2. 2.
    Wu Y,Li M Q,Zheng Z G,Yu Z Q,Zhu W H. J. Am. Chem. Soc.,2023,145(24):12951-12966.
  3. 3.
    Chen L R,Yan T,Huang D T,Xu W,Liu Y J,Wang X Y,Li H. Molecules,2025,30(9):2038.
  4. 4.
    Li Z C,Wang Y M,Li R H,Liu Y,Sun Y. Adv. Membr.,2026,6:100185.
  5. 5.
    Marques L,Vale N. Int. J. Mol. Sci.,2022,23:14207.
  6. 6.
    Butiulca M,Farczadi L,Vari C E,Imre S,Pui M,Lazar A. Front. Mol. Biosci.,2023,10:1243103.
  7. 7.
    Wnendt S,Zwingenberger K. Nature,1997,385:303-304.
  8. 8.
    Chen J F,Yin X D,Wang B W,Zhang K,Meng G Y,Zhang S H,Shi Y F,Wang N,Wang S,Chen P. Angew. Chem. Int. Ed.,2020,59(28):11267-11272.
  9. 9.
    Chen J F,Gao Q X,Liu L J,Chen P,Wei T B. Chem. Sci.,2023,14:987-993.
  10. 10.
    Xue Y T,Shi Y F,Chen P. Adv. Opt. Mater.,2024,12(18):2303322.
  11. 11.
    Liu M,Liu K,Yang J,Liu J,Wang P. Nat. Commun.,2025,16:8668.
  12. 12.
    Slabu I,Galman J L,Lioyd R C,Turner N J. ACS Catal.,2017,7(12):8263-8284.
  13. 13.
    Liu Z,Zhou X,Chen B,Xia L,Li G K. Food Res. Int.,2026,229:118349.
  14. 14.
    Shi W,Zhuang Q,Zhou R,Hou X,Zhao X,Kong J,Fuchter M J. Adv. Energy Mater.,2023,13(17):2300054.
  15. 15.
    Kovalenko V,Císařová I. Chirality,2023,35(12):1012-1018.
  16. 16.
    Collet A. Angew. Chem. Int. Ed.,1998,37(23):3239-3241.
  17. 17.
    Oketani R,Shiohara K,Hisaki I. Chem. Commun.,2023,59:6175-6178.
  18. 18.
    Teng Y,Gu C L,Chen Z H,Jiang H,Xiong Y,Liu D,Xiao D L. Chirality,2022,34:1094-1119.
  19. 19.
    Sanfilippo C,Forni A,Patti A. RSC Adv.,2016,6:49876-49882.
  20. 20.
    Kort A-K,Lorenz H,Seidel-Morgenstern A. Chirality,2016,28(6):514-520.
  21. 21.
    Dung P T,Trung T Q,Kim K H. Arch Pharm Res.,2009,32:1425-1431.
  22. 22.
    Zhou F,Shemchuk O,Charpentier M D,Matheys C,Collard L,ter Horst J H,Leyssens T. Angew. Chem. Int. Ed.,2021,60(37):20264-20268.
  23. 23.
    Shi H H,Xiao Y,Ferguson S,Huang X,Wang N,Hao H X. Lab Chip,2017,17:2167-2185.
  24. 24.
    Liu C Q,Quan K J,Li H,Shi X F,Chen J,Qiu H D. Chem. Commun.,2022,58:13111-13114.
  25. 25.
    Engwerda A H J,van Schayik P,Jagtenberg H,Meekes H,Rutjes F P J T,Vlieg E. Chem. Eur. J.,2018,24:2863-2867.
  26. 26.
    Uwaha M,Katsuno H. J. Cryst. Growth.,2022,598:126873.
  27. 27.
    Peluso P,Mamane V,Dallocchio R,Dessì A,Cossu S. J. Chromatogr. A,2020,1623:461202.
  28. 28.
    Shi Y F,Li X Y,Di J Q,Xue Y T,Zhang N,Jin T Y,Chen C F,Chen P. CCS Chem.,2025,7:2781-2797.
  29. 29.
    Wang W,Wang Z,Wang Y W,Sun L Q,Zhang J J,Zhang Y K,Luo A Q. Chirality,2025,37(1):e70011.
  30. 30.
    Ali I,Raja R,Alam S D,Jain A K,Yusuf K,Aljuwayid A M,Sillanpää M. Chirality,2022,34(10):1383-1388.
  31. 31.
    Bernardo-Bermejo S,Sánchez-López E,Castro-Puyana M,Marina M L. Trends Anal. Chem.,2020,124:115807.
  32. 32.
    Vallamkonda B,Satti P R,Das D K,Sharma G,Yadav S,Vashistha V K. J. Planar Chromatogr.,2024,37:311-318.
  33. 33.
    Marek W K,Lee J W,Seidel-Morgenstern A,Antos D. Sep. Purif. Technol.,2025,361:131497.
  34. 34.
    Asmari M,Wang X Y,Casado N,Piponski M,Kovalenko S,Logoyda L,Hanafi R S,El Deeb S. Molecules,2021,26(17):5241-5259.
  35. 35.
    Jiang H,Yang K W,Zhao X X,Zhang W Q,Liu Y,Jiang J W,Cui Y. J. Am. Chem. Soc.,2021,143(1):390-398.
  36. 36.
    Yu Y Y,Yuan B Y,Xu N Y,Zhang J H,Fu N,Xie S M,Yuan L M. J. Instrum. Anal. (余云艳,袁宝燕,许娜艳,章俊辉,富楠,谢生明,袁黎明. 分析测试学报),2020,39 (2):167-173.
  37. 37.
    Opekar S,Zahradnickova H,Vodrazka P,Rimnacova L,Simek P,Moos M. Amino Acids,2021,53:347-358.
  38. 38.
    Ran X Y,Xiong T J,Yang Y P,Luo Z H,Liu C,Zhu Y L,Zhang J H,Wang B J,Xie S M,Yuan L M. Chin. Chem. Lett.,2026,37:111864.
  39. 39.
    Zhang Z Y,Li D Y,Xie Y X,Zhang C Y,Chen M M,Xu R,Yan Z X,Kang J. J. Instrum. Anal. (张振永,李东阳,解艺璇,张辰元,陈闵敏,许瑞,阎振鑫,康健. 分析测试学报),2025,44 (4):714-719.
  40. 40.
    de Mas N,Natalie K J,Quiroz F,Rosso V W,Chen D C,Conlon D A. Org. Process Res. Dev.,2016,20(5):934-939.
  41. 41.
    Raja R,Alam S D,Mukhopadhyay D,Shirsath V,Jain A K,Alothman Z A,Locatelli M,Ali I. Chirality,2022,34(3):514-520.
  42. 42.
    Gao L,Zhao X,Qin S,Dong Q,Hu X,Chu H. Chirality,2022,34(3):537-549.
  43. 43.
    Mu Y,Wu X,Huang Y P,Liu Z S. Electrophoresis,2019,40(15):1992-1995.
  44. 44.
    Gogolashvili A,Tatunashvili E,Chankvetadze L,Giunashvili L,Hefnawy M,Ali I. Talanta,2025,293:128004.
  45. 45.
    Nessiem M A,Riad S M,Fayed A S,Arafa R M. Sustainable Chem. Pharm.,2024,37:101358.
  46. 46.
    Bhushan R. Chem. Rec.,2022,22:e202100295.
  47. 47.
    Chen T,Chen X G,Xu J Y,Fan J,Yu Y,Zhang W G. Chin. J. Chromatogr.(陈韬,陈贤铬,徐俊烨,范军,俞英,章伟光. 色谱) ,2016,34(1):68-73.
  48. 48.
    Papp L A,Szabó Z I,Hancu G,Farczádi L,Mircia E. Molecules,2024,29(6):1346.
  49. 49.
    Rajendran A,Paredes G,Mazzotti M. J. Chromatogr. A,2009,1216:709-738.
  50. 50.
    Juza M,Mazzotti M,Morbidelli M. Trends Biotechnol.,2000,18:108-118.
  51. 51.
    Spergen A,Bal P V,Shameem A K S,Joshy A,Nambiar A P,Andrews A P,Sabapathi G. Chem. Sci.,2025,16:19164-19171.
  52. 52.
    Zhang S,Chen X,Lui T Y,Hu D,Chan T W D. J. Am. Soc. Mass Spectrom.,2025,36:1208-1212.
  53. 53.
    Song Y,Xu C,Kuroki H,Liao Y,Tsunoda M. J. Pharm. Biomed. Anal.,2018,147:35-49.
  54. 54.
    Sun X X,Sun L Z,Aboul-Enein H Y. Biomed. Chromatogr.,2001,15:116-132.
  55. 55.
    Ilisz I,Berkecz R,Péter A. J. Pharm. Biomed. Anal.,2008,47:1-15.
  56. 56.
    Chen C,Li R J,Wu H. J. Chromatogr. B,2023,1215:123572.
  57. 57.
    Boelo S,Bastiaan J V V,Adriaan J M,de Vries J G,Hero J H,Ben L F. Org. Biomol. Chem.,2011,9:36-51.
  58. 58.
    Han H D,Liu W,Xiao Y,Ma X F,Wang Y. New J. Chem.,2021,45:6586-6599.
  59. 59.
    Pinxterhuis E B,Gualtierotti J B,Heeres H J,de Vries J G,Feringa B L. Chem. Sci.,2017,8:6409-6418.
  60. 60.
    Tang K,Miao J,Zhou T,Liu Y. Chin. J. Chem. Eng.,2011,19(3):397-403.
  61. 61.
    Naghdi E,Ahmadloo R,Shadi M,Moran G E. Trends Environ. Anal. Chem.,2023,40:e00219.
  62. 62.
    Chen W B,Qiu X,Chen Y T,Bai X P,Liu H X,Ke J,Ji Y B,Chen J Q. Sep. Purif. Technol.,2023,327:124898.
  63. 63.
    Xie S M,Wang W F,Ai P,Yang M,Yuan L M. J. Membr. Sci.,2008,321:293-298.
  64. 64.
    Zhou Z Z,Cheng J H,Chung T S,Hatton T A. J. Membr. Sci.,2012,389:372-379.
  65. 65.
    Gong W,Chen Z J,Dong J Q,Liu Y,Cui Y. Chem. Rev.,2022,122(9):9078-9144.
  66. 66.
    Wang B Y,Ji Z X,Yang H. Coord. Chem. Rev.,2026,558:217816.
  67. 67.
    Zhang P L,Chen J,Sun B Z,Sun C R,Xu W F,Tang K W. Biochem. Eng. J.,2021,173:108066.
  68. 68.
    Mendonça R C Z,Esteves L M,Oliveira H A,de Lima S M,de Siqueira F A. Catal. Lett.,2022,152:1205-1214.
  69. 69.
    El Blidi L,Nechab M,Vanthuyne N,Gastaldi S,Bertrand M P,Gil G. J. Org. Chem.,2009,74(7):2901-2903.
  70. 70.
    Sayago F J,Laborda P,Calaza M I,Jiménez A I,Cativiela C. Eur. J. Org. Chem.,2011,2011(10):1827-1830.
  71. 71.
    Ahn Y,Ko S B,Kim M J,Park J. Coord. Chem. Rev.,2008,252:647-658.
  72. 72.
    Ozyilmaz E,Ascioglu S,Yilmaz M. ChemCatChem,2021,13:3687-3694.
  73. 73.
    Xu M J,Tan Z T,Zhu C J,Zhuang W,Ying H J,Ouyang P K. Chin. J. Chem. Eng.,2021,30:146-167.
  74. 74.
    Paetzold J,Backvall J E. J. Am. Chem. Soc.,2005,127(50):17620-17621.
  75. 75.
    Kamal A,Azhar M A,Krishnaji T,Malik M S,Azeeza S. Coord. Chem. Rev.,2008,252:569-592.
  76. 76.
    Xu G,Dai X T,Fu S M,Wu J P,Yang L R. Tetrahedron Lett.,2014,55(2):397-402.
  77. 77.
    de Miranda A S,Miranda L S M,de Souza R O M A. Biotechnol. Adv.,2015,33(5):372-393.
  78. 78.
    Mao K N,Liu C F,Wang Y,Gu C X,Putziger J M,Cemalovic N I,Muniz C,Qi Y,Lin S. Nature,2025,643:1288-1296.
  79. 79.
    Kreituss I,Bode J W. Nat. Chem.,2017,9:446-452.
  80. 80.
    Hou J,Chevallier-Michaud S,Jean M,Favre L,Hérault D,Bressy C. J. Am. Chem. Soc.,2023,145(50):27236-27241.
  81. 81.
    Schanze K S,Tsogoeva S B. ACS Cent. Sci.,2025,11(10):1784-1788.
  82. 82.
    Hu J,Ferger M,Shi Z,Marder T B. Chem. Soc. Rev.,2021,50:13129-13188.
  83. 83.
    Ovian J M,Vojáčková P,Jacobsen E N. Nature,2023,616:84-89.
  84. 84.
    Li B,Wang Z,Luo Y,Wei H,Chen J,Liu D,Zhang W. Nat. Commun.,2024,15:5482.
  85. 85.
    Qu B L,Xiao M,He L,Shi J W,Zhang Z,Xiao W J,Lu L Q. Nat. Catal.,2025,8:368-377.
  86. 86.
    Che F R,Hu J Y,Liao M H,Luo Z F,Long H Y,Li B P,Chi Y R,Wu X X. J. Am. Chem. Soc.,2024,146(49):33763-33773.
  87. 87.
    Chen L R,Lu G F,Wang G Y,Ma Z F,Fan B M,Guo Y F. Org. Lett.,2025,27(17):4597-4602.
  88. 88.
    Reinhard D L,Iniutina A,Reese S,Shaw T,Merten C,List B,Huber S M. J. Am. Chem. Soc.,2025,147(10):8107-8112.
  89. 89.
    Sheng Y,Fu Y,Zhou Z. Org. Lett.,2025,27(45):12490-12495.
  90. 90.
    Xing Z,Liu F,Feng J,Yu L,Wu Z,Zhao B,Chen B,Ping H,Xu Y,Liu A,Zhao Y,Wang C,Wang B,Huang X. Nature,2025,637:1118-1123.
  91. 91.
    Zhao B,Xu Y,Zhu Q,Liu A,Peng X,Zhang T,Yu L,Zhang Y,Huang X. Nature,2025,643:699-704.
  92. 92.
    Inagaki M,Iwakuma R,Kawakami S,Otsuka H,Rakotondraibe H L. J. Nat. Prod.,2021,84(7):1863-1869.
  93. 93.
    Fuentes-Monteverde J C,Noll M,Das A,Immel S,Reggelin M,Griesinger C,Nath N. Angew. Chem. Int. Ed.,2023,62:e202309981.
  94. 94.
    Wadhwa S,Buyens D,Korvink J G. Adv. Mater.,2024,36(40):2408547.
  95. 95.
    Cui T,Jia M,Wu P,Hu K,Wang X,Zhang S,Pan H,Chen J. Chin. J. Chem. Phys.,2024,37:449-460.
  96. 96.
    Di J Q,Han S R,Chen P. Chin. J. Chem.,2025,43(2):219-238.
  97. 97.
    Kitzmann W R,Freudenthal J,Reponen A-P M,VanOrman Z A,Feldmann S. Adv. Mater.,2023,35:2302279.
  98. 98.
    Zhao F,Zhao J Y,Liu H T,Wang Y,Duan J X,Li C L,Di J Q,Zhang N,Zheng X Y,Chen P. J. Am. Chem. Soc.,2023,145(18):10092-10103.
  99. 99.
    Van Orman Z A,Kitzmann W R,Reponen A-P M,Deshpande T,Jöbsis H J,Feldmann S. Nat. Rev. Chem.,2025,9:208-223.
  100. 100.
    Tian R,Li Y,Zhou B W,Yao L. Sci. China Chem.,2026,69:45-72.
  101. 101.
    Kim Y H,Zhai Y X,Lu H,Pan X,Xiao C X,Gaulding E A,Harvey S P,Berry J J,Vardeny Z V,Beard M C. Science,2021,371(6534):1129-1133.
  102. 102.
    Metzger T S,Siam R,Kolodny Y,Goren N,Sukenik N,Yochelis S,Abu-Reziq R,Avnir D,Paltiel Y. J. Phys. Chem. Lett.,2021,12(23):5469-5472.
  103. 103.
    Xu W,Rathahao-Paris E,Alves S. Molecules,2025,30(12):2497.
  104. 104.
    Zhang S,Chen X,Lui T Y,Hu D,Chan T W D. J. Mass. Spectrom.,2025,60(7):e5155.
  105. 105.
    Zhong X S,Xi J Q,Yan Z P,Hu J J,Wang Y,Yuan L,Song S Q,Zuo J L,Zheng Y X. Adv. Funct. Mater.,2025,35(35):2504525.
  106. 106.
    Li J K,Chen X Y,Guo Y L,Wang X C,Sue A C H,Cao X Y,Wang X Y. J. Am. Chem. Soc.,2021,143(43):17958-17963.
  107. 107.
    Moreno-Naranjo J M,Furlan F,Wang J X,Ryan S T J,Matulaitis T,Xu Z Y,Zhang Q Y,Minion L,Di Girolamo M,Jávorfi T,Siligardi G,Wade J,Gasparini N,Zysman-Colman E,Fuchter M J. Adv. Mater.,2024,36(33):2402194.
  108. 108.
    Ye X Y,Chen Y C,Song X J,Ren T W,Wang J F,Xie Y J,Ma D G,Wu J S,Li Z. Angew. Chem. Int. Ed.,2026,65(19):e5815007.
  109. 109.
    Yu Z X,Chen X W,Chen C F,Li M. Angew. Chem. Int. Ed.,2025,64(47):e202517906.
  110. 110.
    Geng Z X,Liu Z,Li H,Zhang Y,Zheng W H,Quan Y W,Cheng Y X. Adv. Mater.,2023,35(8):2209495.
  111. 111.
    Xie Y F,Zeng S K,Huang W B,Wei C L,He Z K. Angew. Chem. Int. Ed.,2025,64(36):e202511414.
  112. 112.
    Zhong X S,Yuan L,Liao X J,Hu J J,Xing S,Song S Q,Xi J Q,Zheng Y X. Adv. Mater.,2024,36(18):2311857.
  113. 113.
    Huo P H,Yang T Y,Fang P Y,Li Y J,Zheng N L,Gong M,Bian Z Q,Liu Z W. Sci. China Chem.,2024,67:3777.
  114. 114.
    Mao X W,Liu Y C,Wang Y,Periyasami G,Zhao Z H,Hu S H,Noruzi E B,Hou B M,Li J,Lu Z Y,Li H B. Mater. Chem. Front.,2026,10:964-970.
  115. 115.
    Zhao J Y,Ren L Q,Lan D R,Zhan B Q,Zhang J Y,Mu J,He C. Nat. Commun.,2025,16:9719.
  116. 116.
    Fu R,Zhao Q Y,Han H,Li W L,Chen F Y,Tang C,Zhang W,Guo S D,Li D Y,Geng W C,Guo D S,Cai K. Angew. Chem. Int. Ed.,2023,62(51):e202315990.
  117. 117.
    Ning L J,Sun C L,Zhang X M,Wang Y L,Song Y H,Feng J K,Liu F,Gong Q Y,Mai Y Y,Zhang Q C,Huang Y J. Angew. Chem. Int. Ed.,2025,64(41):e202513070.
  118. 118.
    Zhang Z,Chen K,Tang K,Chen K,Li R,Sun X,Hu Y,Liu Q,Chen M,Yang H,Chen X. Anal. Chem.,2023,95(11):4923-4931.
  119. 119.
    Zhang Z,Li X,Cheng Y,Yao Y,Li R,Liu Q,Yang H,Chen X. Anal. Chem.,2024,96(49):19632-19640.
  120. 120.
    Zhang Z,Liu Q,Chen K,Li X,Li R,Chen X. Anal. Chem.,2024,96(16):6292-6300.
  121. 121.
    Zuo J,Zhang Z,Li X,Long C,Yao Y,Cheng Y,Liu Q,Chen X. Anal. Chem.,2026,98(10):7792-7802.

Leer el texto completo

The above content is generated by Large Model Translation. The translated content is for reference only. We do not assume any commercial or legal responsibilty for any consequences arising from the use of our website